Herb miasta Wolsztyn


 

.


Strona główna

Najdawniejsze dzieje

Na ziemi Obrów

Miasto mojej młodości

Czasy przedwojenne
(1929 – 1938)

Przed burzą
(1938 –1939)

Wróg u bram

Niemiecki porządek
(1939-1945)

Obrazki z życia w okupowanym mieście

Okres powojenny

Wyzwolenie Wolsztyna
(26.I 1945)

Powrót do normalności
(1945-1949)

Potomnym ku przestrodze


Artykuły

Legendy i baśnie

Informacje o autorze


 


 


.

 

W o l s z t y n  -  m i a s t o   m o j e j   m ł o d o ś c i




Zygmunt Poniedziałek

 

            Urodził się 7 września 1929 roku jako najstarszy syn Stanisława Poniedziałka i Józefy z domu Wieczorek.

            Od najwcześniejszych lat losy jego związane były z Wolsztynem. Tu wzrastał pod baczną opieką mamy i babci. One  udzielały mu także pierwszych porad i przestróg, wprowadzały w sferę przyszłego życia.

            Naukę rozpoczął w Szkole Powszechne nr 2, a po zlikwidowaniu wychowania koedukacyjnego kontynuował ją dalej w Szkole Powszechnej nr 1. Lata spędzone w tych placówkach oświatowych należy  przyjąć za przełomowe w jego życiu .Atmosfera przyjazna  dziecku, patriotyczna postawa nauczycieli i zaangażowanie obywatelskie wpłynęły  zdecydowanie na ukształtowanie jego osobowości oraz rozbudziły  przyszłe zainteresowania zawodowe, społeczne i naukowe.

            Kształtowanie postaw patriotyczno-społecznych i wyrabianie ofiarności do poświęceń w imię wzniosłych ideałów były w owym czasie jak najbardziej wskazane. Zbliżał się wrzesień 1939 rok. Wolsztyn został zajęty przez niemieckie wojsko i wcielony do III Rzeszy. Dla Polaków nastały bardzo trudne czasy okupacji hitlerowskiej.

            Do 1942 roku uczęszczał do Niemieckiej Szkoły  dla Polskich Dzieci, której nie ukończył, gdyż wraz z rodziną został wysiedlony i wywieziony do Mariankowa. Nie miał jeszcze 14-tu lat, gdy przez Arbeitsamt został  skierowany do pracy u niemieckiego rolnika.

            Warunki w jakich przyszło mu żyć i pracować wykluczały jakikolwiek dostęp do oświaty i kultury, skazywały  niechybnie na trwałą degradację umysłową i społeczną. Jednak nie poddał się eksterminacyjnej polityce okupanta. Każdą wolną chwilę wykorzystywał na  czytanie polskich książek i wzbogacanie ojczystego języka.

            Bardzo przydatne w takim konspiracyjnym samokształceniu okazały się wybrane z makulatury  podręczniki do historii powszechnej i wypisy literackie do klasy pierwszej gimnazjalnej. Dzięki tej lekturze utrwalał pisownię i ortografię oraz zdobywał wiedzę w zakresie ogólnym. Tak zdobyte wiadomości okazały się  wielce przydatne, kiedy po wyzwoleniu podjął naukę, najpierw w szkole  powszechnej, a następnie w miejscowym gimnazjum.

            W 1947 roku, po zaliczeniu   trzeciego semestru przeniósł się do Państwowego Liceum Pedagogicznego w Sulechowie.  Po ukończeniu  tej placówki w 1949 roku i uzyskaniu     Świadectwa Dojrzałości podjął pracę  nauczycielską w Szkole powszechnej w Mochach, a następnie w Dąbrowie Starej.

            Przez cały czas pracę zawodową łączył z  pracą społeczną i organizacyjną działając aktywnie w szeregach  ZMP i harcerstwie, Za działalność ideowo-wychowawczą z młodzieżą pozaszkolną i dobre wyniki w pracy pedagogicznej został skierowany do Kielc na Państwowy Wyższy Kurs Nauczycielski.

            Po ukończeniu tego studium  i uzyskaniu specjalizacji  do nauczania języka polskiego i historii nie powrócił do swego rodzinnego miasta .  W 1952 roku zawiera związek  małżeński i przenosi się  na Żywiecczyznę, gdzie przez 40 lat sprawuje funkcje kierownicze w różnego typu szkołach.

            W 1955 roku podejmuje 5-cio letnie studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończył z wyróżnieniem uzyskując dyplom magistra historii.

            Temat pracy magisterskiej oparty na  bogatej bazie źródłowej i badaniach terenowych wzbudził zainteresowanie członków Komisji Egzaminacyjnej. Poddano propozycję, aby  nadal kontynuował podjęte  badania  w ramach studiów doktoranckich.

            Dzięki rekomendacji prof.. Stanisława Herbsta zostaje przyjęty do zespołu seminaryjnego prowadzonego przez rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Kazimierza Lepszego.

            Cykl podjętych przez niego badań był związany ściśle z pracami zespołu  krakowskich historyków z Katedry Historii Polski Nowożytnej, badających dzieje społeczne i agrarne w XVII i XVIII wieku na terenach górskich o podgórskich W wyniku tych badań opublikował  szereg rozpraw i artykułów naukowych związanych z niniejszą problematyką, z  czego dwanaście zostało opublikowanych na łamach wydawnictwa ,,Karta Groni” z lat 1976-1989.

            Po otwarciu przewodu doktorskiego i na podstawie przedłożonej rozprawy pt. ,,Procesy osadnicze i zmiany w strukturze  przestrzenno-agrarnej wsi Państwa Żywieckiego w latach 1608-171” oraz po złożeniu  obowiązujących egzaminów, Uchwałą Rady Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ uzyskał tytuł: Doktora Nauk Humanistycznych.

            Oprócz badań naukowych nieprzerwanie uczestniczył  w pracy społecznej, organizacyjno-politycznej i kulturalno-oświatowej.Za długoletnią, aktywną działalność w organizacjach młodzieżowych został wyróżniony: srebrną i złotą odznaką Janka Krasickiego oraz medalem okolicznościowym wydanym z okazji   35- lecia ZMP.

            Jako aktywny działacz kulturalno- oświatowy  został powołany w skład Wojewódzkiej Komisji ds. Reformy Systemu Oświaty i do Wojewódzkiej Rady Kultury. Jednocześnie sprawował szereg funkcji społecznych we władzach administracyjnych i samorządowych oraz towarzystwach regionalnych.

            Za tę działalność został uhonorowany: Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego, Medalami XXX i XIX –lecia PRL, Złotym Krzyżem Zasługi oraz odznaczeniami za Zasługi dla Miasta Żywca, Ziemi Krakowskiej i Województwa Bielskiego. Jest  Honorowym  Członkiem TMZŻ i Grupy Literackiej ,,Gronie”.

            Za  długoletnią, wyróżniającą pracę kulturalno-oświatową i pedagogiczną Rada Państwa odznaczyła go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a Ministerstwo Kultury i Sztuki odznaką:  ,,Zasłużony Działacz Kultury.

            Po przejściu na emeryturę jest nadal  aktywny w pracy pisarskiej i wydawniczej Aktualnie  pracuje nad cyklem opowiadań , które  odnoszą się do czasów jego dzieciństwa i lat okupacji.  Część  tych wspomnień została opublikowana w czasopiśmie ,,Głos Wolsztyński”. Reszta czeka na   swe wydanie.
                                                                                                Grażyna Gransort

▲   do góry